Zayıflama iğnelerinin mikro dozlarla kullanımı güvenli mi?
Ozempic, Wegovy ve Mounjaro gibi GLP-1 ilaçlarının önerilen dozların altında alınması bir sosyal medya trendi haline geldi. Uzmanlar ise bu uygulamanın güvenliğini destekleyecek çok az kanıt olduğunu belirtiyor.
Mikro dozlama, kilo verme amaçlı enjeksiyonların genellikle önerilen dozların altında, çok küçük miktarlarda alınmasını öngören bir yöntemdir. Yöntem sosyal medyada, özellikle podcast tartışmaları üzerinden yayılıyor.
ABD'nin Oregon eyaletinde yaşayan 68 yaşındaki Bobbi Parker-Hall, 30 yılı aşkın süredir kişisel antrenörlük yapan ve vücut geliştirme yarışmalarına katılmış biri. Yaşlanma ve menopozla birlikte fazla bulduğu yaklaşık 2,2 kiloyu vermekte zorlanınca mikro dozlamayı denemeye karar verdi. Doktora danışmadan internetten Ozempic satın aldı, standart dozun küçük bir kısmını enjekte etmeye başladı ve dozu deneme yanılmayla ayarladı. Yüksek bir doz aldıktan sonra iştahının çok azaldığını ve yemek yiyemediğini söyleyerek dozunu yeniden düşürmek zorunda kaldı.
Dünya Sağlık Örgütü'ne göre dünya genelinde yaklaşık 100 milyon insan GLP-1 olarak bilinen ilaç sınıfını kullanıyor. Bu ilaçlar, kan şekeri ve iştahı düzenleyen doğal bir hormonu taklit ederek çalışıyor. Başlangıçta tip 2 diyabeti tedavi etmek için geliştirilen ilaçlar, bugün iştahı bastırarak kilo vermek için de reçetelenebiliyor. Birçok ülkede kilo verme enjeksiyonları genellikle vücut kitle indeksi 30 ve üzeri olanlara, kiloyla ilişkili bir sağlık sorunu bulunan 27 ve üzeri kişilere yazılıyor. İngiltere'de Ulusal Sağlık Hizmeti rehberleri Mounjaro için en az 35 BMI ve ilgili bir sağlık sorunu şartı koşuyor; bazı etnik gruplar için eşikler daha düşük. İlaçlar genellikle düşük bir dozla başlanıp toleransı artırmak için kademeli olarak yükseltiliyor. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre yan etkiler arasında mide bulantısı, kusma, ishal ve kabızlık bulunuyor.
Gallup anketine göre ABD'de yetişkinlerin yüzde 11'i kilo vermek için bu ilaçları kullanıyor; bu oran 2024'te yüzde 3'tü. Mikro doz kullananların tam sayısı bilinmiyor, çünkü birçoğu tıbbi gözetim olmadan özel kliniklerden ve internetten ilaç temin ediyor. Sağlık takibi uygulaması Evidation'ın 2026'da ABD'de yaptığı ve sekiz binden fazla kişiyi kapsayan bir araştırmaya göre katılımcıların yüzde 15'i mikro dozlama denemiş veya deniyordu. Bazıları ilacın kullanım süresini uzatarak tasarruf etmeyi, bazıları ise yemekle ilgili sürekli düşünceleri azaltmayı amaçladığını söylüyor.
Uzmanlar, talimatlar dışındaki kullanımın birçok bilinmeyen yönü olduğunu vurguluyor. North Carolina Üniversitesi'nde endokrinoloji alanında klinik eczacı Anne Kome, bu ilaçların güvenlik ve etkinlik açısından yeterince değerlendirilmeden kullanıldığını belirtiyor. Kome'ye göre bazı kullanıcılar internetteki dozaj kılavuzlarına veya enjeksiyon kalemindeki tıklama sayısına güveniyor; yanlış hesaplama, ilacın fazla alınmasına ve şiddetli mide bulantısı, kusma ve susuzluğa yol açabiliyor. Kome bir diğer riske de dikkat çekiyor: Tek kullanımlık şişelerden tekrar tekrar küçük dozlar çekmek ya da kalemleri kullanım ömrünün ötesinde kullanmak, bakterilerin ilaca karışarak enfeksiyon riskini artırabiliyor.
Ozempic ve Wegovy'yi üreten Novo Nordisk ile Mounjaro'yu üreten Eli Lilly'nin, ürünlerinin onaylı dozaj talimatlarında değişiklik yapılmasını desteklemediği kaynakta belirtiliyor.
1. GLP-1'ler nasıl çalışır?
2. İnsanlar neden mikro dozlama yapıyor?
3. Riskler neler?
4. Mikro dozlama gerçekten işe yarıyor mu?
Kaynak: BBC Türkçe