Türkiye'deki Yatırım Fon Piyasasında Yaşanan Kriz ve Borsa'daki Sert Düşüş
Yatırım fonlarının düşük işlem hacimli hisselerde aşırı yoğunlaşması, SPK'nın ağustos ayında getirdiği yeni kısıtlamalarla birlikte likidite sorunu ve yatırımcı çıkışlarının tetiklediği bir kaskad etkisine neden oldu. SPK, 7 portföy yönetim şirketinin işlemlerini durdurarak 130 fonun tasfiyesine karar verdi.
Yatırım fonlarında yaşanan sorun, işlem hacmi düşük hisse senetlerinde milyarlarca liralık pozisyonlar oluşturulmasıyla başladı. Bu hisseler değer kazandıkça fonlar yüksek getiriler sundu; bu getiriyi gören yatırımcılar da fonlara para yatırarak döngüyü besleedi. Ancak piyasa koşulları tersine döndüğünde sistem kontrolden çıktı.
Yatırımcılar fonlarından para çekmek istediğinde likidite sorunu ortaya çıktı. Sepetin içinde adı değerinde milyarlarca lira olsa da, bu varlıkları hızlı bir şekilde nakit paraya çevirme imkânı yoktu. Geniş çaplı satışlar fiyatları düşürdü, fonların değeri geriledi.
SPK 28 Ağustos'ta BIST 30 dışındaki hisse senetlerinde bir fonda yüzde 5'i aşan pozisyonların toplamını yüzde 20 ile sınırlandırdı. Mevcut yüksek pozisyonların aşamalı olarak azaltılması istendi. Bu düzenleme, fonların portföylerini küçültmesiyle yatırımcı çıkışlarının gereken nakit bulmak için hisse satmasını aynı anda gerçekleştirdi.
Krizin görünür hale geldiği an 15 Eylül'de geldi. Pusula Portföy, bazı fonlarında yatırımcılara yapılması gereken ödemelerin zamanında gerçekleştirilemediğini açıkladı. Bir gün sonra Tera Portföy'ün de benzer sorunla karşılaştığı bildirildi. Endişe borsada sert satışları hızlandırdı; Borsa İstanbul'da 16 Eylül'de BIST 100 endeksi yüzde 5'in üzerinde geriledi.
Fonlar para bulabilmek için satmaya başladı. Satışı zor olan hisse senetlerinde yeterli alıcı bulamayınca, daha likit olan büyük şirket hisse senetleri de elden çıkarıldı. Sorun böylelikle sadece küçük hisselerle sınırlı kalmayarak borsanın geneline yayıldı.
SPK 17 Eylül'de kapsamlı bir müdahaleye gitti. Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1 Capital, Pardus ve Bulls Portföy adlı 7 portföy yönetim şirketinin TEFAS'ta işlem gören fonlarında alım-satım işlemleri durduruldu. Bu şirketlere ait listelenen 130 fonun tasfiyesine karar verildi. Tasfiye kararının konusu olan fonların toplam büyüklüğü 17 milyar doları buluyordu.
Fonun tasfiye edilmesi, şirketin kapatılması anlamına geliyordu. Fonun elindeki hisse senetleri ve diğer varlıklar nakde çevrilecek, giderler ve yükümlülükler karşılandıktan sonra kalan para yatırımcılara sahip oldukları pay oranında dağıtılacaktı. Bu, yatırımcıların parasının tamamen kaybolan olduğu anlamını taşımıyordu.
Kaynak: Gazeteoksijen.com