Gelişmekte olan ülkelerin dış borcu 9,4 trilyon dolarla rekor kırdı
Dünya Bankası'nın 2026 Uluslararası Borç Raporu, gelişmekte olan ülkelerin borç stokunun 2025'te yüzde 5,5 artarak tarihi zirveye ulaştığını ve borç geri ödemelerinin 1,4 trilyon dolara çıktığını ortaya koydu.
Dünya Bankası tarafından yayımlanan 2026 Uluslararası Borç Raporu'na göre, gelişmekte olan ülkelerin dış borçları 2025 yılında yüzde 5,5 artarak 9,4 trilyon dolar seviyesine ulaştı. 2021 yılından bu yana kaydedilen en hızlı artışın yaşandığı dönemde borçlardaki yükseliş, 2022-2024 dönemindeki ortalama artışın yaklaşık dört katı oldu. Uluslararası finansmana erişim koşulları iyileşse de borçlanma maliyetlerinin yüksek kalması, özellikle en yoksul ülkelerde eğitim, sağlık ve temel kalkınma yatırımlarına ayrılan kaynakları daraltıyor.
Dış borç stokundaki artışta özel kreditörlerden sağlanan finansman öne çıktı. Kamu kuruluşlarının tahvil ihraçları piyasaların yeniden açılmasıyla yüzde 35 artış göstererek 251 milyar dolara yükseldi ve son beş yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Kırılgan ekonomilerdeki borç artışı daha hızlı gerçekleşirken, Uluslararası Kalkınma Birliği (IDA) kapsamındaki imtiyazlı finansmana uygun ülkelerin dış borcu yüzde 8,1 artarak 1,3 trilyon dolara çıktı. Ayrıca kamu ve kamu garantili borçlardaki 303 milyar dolarlık artışın dörtte birinden fazlası, doların değer kaybetmesi nedeniyle borçların dolar cinsinden karşılığının yükselmesinden kaynaklandı.
Birçok ülke vadesi gelen borçlarını kapatmak için yeni tahvil ihraçlarına yönelirken, borç geri ödeme takvimi yenilense de toplam borç stokunda düşüş sağlanamadı ve finansman maliyetleri yükseldi. IDA kapsamındaki ülkeler 2025'te özel kreditörlerden aldıkları taahhütler için 1989'dan bu yana en yüksek oran olan ortalama yüzde 8,2, yeni tahvil ihraçlarında ise yüzde 9,4 faiz ödedi. Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankasından (IBRD) imtiyazsız kredi kullanan ülkelerin tahvil ihraçlarındaki faiz oranı ise yüzde 5,8'den yüzde 5,5'e geriledi. 2026 yılının ilk aylarında da yüksek maliyetli borçlanma devam ederken ağustos ortasına kadar 10'dan fazla ülke 2025 toplamındaki tahvil ihracını aştı.
Yüksek küresel faizler nedeniyle borç geri ödeme yükü de arttı. Düşük ve orta gelirli ülkelerin borç servisi ödemeleri 2025'te yüzde 1,9 artarak 1,4 trilyon dolara, tahvil sahiplerine yapılan ödemeler ise 363 milyar dolara ulaştı. Gelişmekte olan ülkeler, 2022-2025 döneminde yeni finansmanla elde ettikleri tutardan 436 milyar dolar daha fazla borç servisi ödemesi gerçekleştirdi. Uzun vadeli borç akışlarında ise 2024'teki 118 milyar dolarlık net çıkışın ardından 2025'te 45 milyar dolarlık net giriş kaydedildi.
Dünya Bankası Grubu Baş İstatistikçisi ve Kalkınma Verileri Direktörü Haishan Fu, özel sektör kaynaklı kredi akışının yeniden başlamasını olumlu bulduğunu ancak artan borçlanma ve finansman maliyetlerinin uzun vadeli kalkınma yatırımlarını sınırladığını ifade etti. Fu, borcun sorumlu şekilde yönetilmesinin tüm kesimlerin refahı için hayati olduğunu belirtti.
Kaynak: CNN TÜRK