Artık saniye uygulamasının kaldırılması için uluslararası oylama hazırlığı
Uluslararası zaman ölçüm yetkilileri, 1972'den bu yana kullanılan artık saniye uygulamasını kaldırmaya yönelik bir teklifi oylamaya hazırlanıyor. Karar kabul edilirse Mayıs 2027'de yürürlüğe girecek.
Dünya'nın dönüş hızı ile modern saatleri eşitlemek amacıyla 1972'den bu yana kullanılan artık saniye uygulaması, kaldırılmak üzere. Küresel teknoloji ve navigasyon sistemlerinde kesintilere yol açan uygulamanın iptal edilmesiyle zaman ölçümünün Dünya'nın hareketleriyle olan tarihi bağı kopacak.
Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu üyesi 69 ülke, artık saniyenin kaldırılmasına ilişkin kararı oylayacak. Kabul edilmesi halinde karar Mayıs 2027'de yürürlüğe girecek.
Artık saniye, Dünya'nın dönüşü ile telekomünikasyon, güç şebekeleri ve bilgisayarlar gibi kritik altyapılarda kullanılan dünya zaman standardı arasında bir uzlaşma görevi görüyor. 1972'den bu yana küresel saatlere 27 kez eklenen artık saniye, gözlemevlerinin ölçtüğü astronomik zaman ile hassas atom saatlerinin belirlediği Eşgüdümlü Evrensel Zaman'ın eş zamanlı çalışmasını sağlıyordu. Dünya'nın düzensiz dönüşü ve yalpalaması, Ay'ın yerçekimi, gezegenin çekirdeğindeki kaymalar ve iklim krizi nedeniyle kutup buzullarının erimesi gibi etkenlerden kaynaklanıyor.
Düzensiz aralıklarla eklenen ve yalnızca altı ay önceden duyurulan artık saniyeler, veri sunucuları, yüksek frekanslı finansal işlem sistemleri ve hassas zaman ölçümüne dayanan altyapıların işletmecileri için sorun yaratıyordu. Eklenen fazladan saniye 2012'de büyük sosyal medya ağlarını ve uçak rezervasyon sistemlerini çökertti. 2016 sonunda eklenen artık saniyede ise bulut hizmet sağlayıcılarının müşterileri kısa süreli kesintiler yaşadı. Teknoloji devleri bu uygulamanın kaldırılmasını talep ediyordu.
Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu üyeleri, Eşgüdümlü Evrensel Zaman'a geçişi 20 yılı aşkın süredir tartışıyor. Grubun 2022'deki son toplantısında üye ülkeler, artık saniyenin 2035 yılına kadar kademeli olarak kaldırılmasını öngören bir karar kabul etmişti. Görüşmelere aciliyet kazandıran ise eşi benzeri görülmemiş bir olasılık oldu. Uzmanlara göre yakın zamanda bir saniye eklemek yerine bir saniye çıkarmak, yani negatif artık saniye uygulamak gerekebilir. Dünya'nın dönüşünün uzun vadeli eğilimi yavaşlama yönünde olsa da kısa vadede hızlanıyor gibi görünüyor.
Bir saniyenin silinmesi daha önce hiç denenmedi ve dijital dünyada karmaşaya yol açabilir. Bürodan yapılan açıklamada kritik altyapı işletmecilerinin böyle bir adıma hazırlıksız olduğu belirtildi.
Öneri kapsamında atom zamanının astronomik zamandan kademeli olarak uzaklaşmasına izin verilecek. Böylece resmi zaman ölçümü Dünya'nın dönüşünden bağımsız hale gelecek ve saatlere bir daha artık saniye eklenmeyecek. Öneri, atom zamanı ile astronomik zaman arasındaki maksimum farkın bir saati aşmamasını tavsiye ediyor; böyle bir farkın oluşması ise 3 bin yıldan fazla sürecek. Gelecek nesiller o zaman bir artık saat uygulamasına geçip geçmeyeceklerine karar verecek.
Kaynak: TRT Haber